Polski POLSKI English ENGLISH Slovensky SLOVENSKY

Informacje ogólne

Centrum ruchu wycieczkowego Wratna należy do najbardziej interesujących turystyczno – narciarskich ośrodkow na Słowacji. Jest częścią gór Małej Fatry w północno-zachodniej części karpackiego łuku, a jest zaledwie o 30 km odległa od centrum północno-zachodniej Słowacji – Żiliny. Znajduje się w terenie katastralnie należnym do gminy Terchowa w powiecie Żilina. Z bogatego charakteru swojej przeszłości zachowała się już tylko terchowska muzyka i terchowskie pieśni. Kraina do dzisiejszego dnia żyje tradycją legendarnego bohatera Juraja Janosika kapitana drużyny górskich chłopców – zbójników.

Dlaczego Wratna jest tak uczęszczana i dlaczego tutaj każdego roku zmierzają tysiące turystów z różnych krańców Słowacji i zza granicy? Na względnie małym terenie wynoszącym tylko 36 km2 występuje takie skupienie różnorodnego piękna i osobliwości jakie tylko przyroda może utworzyć: charakterystyczny wstęp do Wratnej przez Tiesnawy z ciekawymi skalnymi tworami, krasowe Dolne, Górne i Nowe Diery, wyposażone w ławki i drabinki, dominanta Wratnej – majestatyczny wierch Wielki Rozsutec. Rozległe wejścia do małofatrzańskich dolin zamkniętych stromymi zboczami otaczających je gór ukazują ich harmonijne piękno, wędrówka szlakami szczytowymi otwiera wspaniałe widoki na pobliskie pasma: Choczskich Wierchów, Wielkiej Fatry, Kysuckie i Orawskie Beskidy, a także przy dobrej widoczności na bielejące śniegami w oddali Zachodnie ,Wysokie i Niskie Tatry.

Bogata szata roślinna, obfitość zwierzyny, zwłaszcza ptactwa, spokój w lesie który pomaga wypocząć przy przechadzkach i wycieczkach po dobrze oznakowanych szlakach turystycznych.

Vrátna dolina zima

Narciarzy kusi tu urozmaicenie terenu która sprawia że zarówno początkujący jak wytrawny narciarz znajdzie tu stosowny stok do zjązdu, a i dla biegaczy też istnieją znakomite warunki. Dla narciarzy są do dyspozycji wyciągi krzesełkowe oraz wyciągi talerzykowe.
Do popularności Wratnej przyczynia się jej dogodne położenie – jest stosunkowo dostępna z głównego szlaku Żilina – Tatry, ma połączenie drogowe z pobliskimi miastami, oprócz wspomnianej Żiliny z Dolnym Kubinem, czy Martinem z którego można również dostać się korzystając z atrakcyjnej przeprawy promowej na rzece Wag w miejscowości Streczno. Z Żiliny można dojechać często kursującymi autobusami linii SAD. Z Polski najlepiej dojechać: pociągiem do Żiliny przez Zwardoń lub Cieszyn, a samochodem przez przejście Zwardoń/Skalite przez Čadcę i Żilinę, lub Korbielów/Orawska Polhora przez Orawski Podzamok, Dolny Kubin, Zazriwę.

Przyroda

Rejon doliny Wratna ograniczony jest ze wschodniej i południowej strony przez podwójny łuk głównego grzbietu Kriwańskiej Fatry z wierzchołkami : Wielki Rozsutec – Stoh – Południowy Gruń – Steny – Hromowe – Chleb – Wielki Kriwań i Pekelnik. Zachodnią stronę ogranicza boczny grzbiet : Krawiarskie – Żitne – Baraniarki, a północną masyw Sokolie i Boboty. Między Sokoliem a Bobotami jest wąski wąwóz, nazwany Tiesnawy, umożliwiający jedyny dostęp do Wratnej zmotoryzowanymi środkami lokomocji.

Warunki klimatyczne są regulowane względnie dużymi relatywnymi i absolutnymi wysokościami. Całoroczna średnia temperatura wynosi +60C. Najcieplejszym miesiącem jest lipiec z średnią temperaturą +150C, najzimniejszym – styczeń –40C. Roczne opady osiągają 1045 mm.

Vrátna dolina bežkovanie

Duże różnice wysokości sprawiają, że występuje tu bardzo różnorodna szata roślinna. W lasach najczęściej występują takie gatunki drzew jak: świerk i buk, rzadziej jodła, jawor, jesion, grab, brzoza, osika, jarzębina, sosna i pojedyńczy cenny cis. W najwyższych partiach, zwłaszcza w okolicy Wielkiego Rozsutca utrzymują się grupy roślin alpejskich. Wapienne podłoże gleby w Małej Fatrze powoduje iż można tu znaleźć wiele gatunków kwiatów.

Fauna Małej Fatry jest bardzo bogata. Można tu napotkać: niedźwiedzia, wilka i rysia w ostępach leśnych; jelenia, sarnę, borsuka, lisa, czy leśną kunę na polanach. Na obrzeżach lasów spotkać można dziki ryjące okoliczne pola, a na kamienistych, nasłonecznionych polanach natknąć się na żmiję zygzakowatą. Żyje tu również wiele rzadkich typowych dla Zachodnich Karpat gatunków ptaków i owadów. Fauna płazów nie jest szczególnie bogata.

Historia

Do połowy XIX wieku w góry Małej Fatry przychodzili tylko pasterze, drwale, myśliwi – kłusownicy, zbieracze leśnego runa, a do rejonu Wielkiego Rozsutca nawet poszukiwacze skarbów. Od połowy XIX wieku zaczynają tu przychodzić ludzie szukający piękna przyrody. O tym świadczy już pierwszy, a dotychczas najstarszy zapis, który był opublikowany w Almanachu „ZORZA” rocznik I wydany w 1835 roku w Budinie. Wydrukowała go drukarnia królewskiego uniwersytetu, wtedy jeszcze bernolakowską słowacczyzną. Przyczynek napisał Dr Anton Ottomayer (1796-1870), pochodzący z Żiliny, który był profesorem na uniwersytecie w Budapeszcie.

Odkrywcą lokalnego piękna przyrody był też znany słowacki przyrodnik i geolog światowej sławy Dionýz Štúr (1827-1893), który od połowy XIX wieku odwiedzał Wratną i opisywał swoje wrażenia. Podobną działalnością zajmował się też pochodzący z Starej Bystricy Dr Nauk Medycznych Karol Brančik (1842-1915), który był lekarzem domowym w Trenczynie. On to opisał swoje wyjścia na Wielki Krywań i Wielki Rozsutec w austriackim botanicznym czasopiśmie. W ten sposób wzbudzili zainteresowanie tymi górami, których opisy zaczęły pojawiać się w niemieckich i węgierskich czasopismach i innych wydawnictwach.
Od osiemdziesiątych lat XIX wieku przybywa informacji o Małej Fatrze.

Taka działalność propagująca te tereny sprawiła, że stopniowo zaczęli pojawiać się w górach obcy ludzie z plecakami, których głównym celem było poszukiwanie spokoju i piękna.
W okresie I wojny Światowej i zaraz po niej nie był jeszcze we Wratnej rozwinięty ruch turystyczny. W latach 1920-1930 zaczęli tu pojedynczo przenikać turyści i pierwsi narciarze z pobliskich okolic. Przybywali też zwiedzający z Czech i Moraw.

Pierwsze schronisko zbudowali żilińscy turyści pod szczytem Chleb. Stopniowo budowano schronisko pod Wielkim Rozsutcem, górski hotel w Sztefanowej. Wszystkie te obiekty w okresie Słowackiego Powstania Narodowego na przełomie października i listopada 1944 roku zostały spalone przez niemieckie wojska. Po zakończeniu II wojny światowej zostały odbudowane schroniska pod Chlebem i pod Wielkim Rozsutcem. Powstały nowe schroniska: pod Sokoliem, we Wratnej , na Gruni i w Sztefanowej. W roku 1950 został uruchomiony wyciąg krzesełkowy Wratna – Chleb, w roku 1952 pierwszy wyciąg narciarski na stoku Paseki. Następnie budowano dalsze wyciągi narciarskie. Od roku 1968 rozwinęła się sieć lokalnej gastronomii. Obecnie Dolina Wratnej jest bardzo atrakcyjnym miejscem ruchu turystycznego zarówno w lecie jak i w zimie, dysponuje wygodną bazą noclegową, dobrze funkcjonującą gastronomią i dobrymi połączeniami komunikacyjnymi z pobliskimi miejscowościami..

Pogotowie górskie

Za zaczątek zorganizowanej turystyki w Małej Fatrze uważa się zebrania Towarzystwa Nauk Przyrodniczych w Żilinie (1879) z wycieczkami do Sulowskich Skał i do Wratnej. Budapesztański Oddział Karpackiego Towarzystwa Węgierskiego założył w roku 1890 Żilińsko – Rajecki Komitet, któty zaczął znakować szlaki turystyczne w Małej Fatrze. W roku 1895 zbudowali pierwszą turystyczną chatę w Małej Fatrze. Była to „Majháthka” pod Wielkim Krywaniem. Już wtedy Dr Brančik działacz oddziału założył książkę osób zwiedzających Wratną
i proponował zatrudnienie górskich przewodników. Żiliński Oddział założyło Węgierskie Towarzystwo Turystyczne, istniał on aż do roku 1918 kiedy to ze względu na powstanie ČSR praktycznie zaniechał działalności. Ruch narciarski w Małej Fatrze rozpoczął się względnie późno. Początkiem XX wieku Budapesztański Ski Club wybudowal na Snilowskim Sedle chatę turystyczną „Revajka”.
Ruch w górach rozwinął się po I wojnie światowej, kiedy to w roku 1918 Klub Czeskich Turystów rozszerzył swoją działalność jako Klub Czechosłowackich Turystów i założył w 1920 roku na Słowacji swój oddział KČST w Suczanach i zbudował w 1932 roku chatę turystyczną na Meszkalce (szczyt w pobliżu Małego Krywania o wys. 1536 m np.m.). Znany narciarski zawodnik i alpinista Jozef Weider zbudował w 1932 roku schronisko na Międzyholiu (przełęcz między Wielkim Rozsutcem, a Stohem). Schroniska zostały podczas II wojny światowej spalone. Po wojnie Klub Słowackich Turystów i Narciarzy schroniska odbudował. Po II wojnie światowej zwiedzanie terenów górskich się zwiększyło. Nowe czasy przyniosły i nowe górskie urządzenia komunikacyjne. Pierwsze z nich to wyciąg krzesełkowy na Chleb, który zaczął kursować w 1950 roku. Wzrost liczby turystów i narciarzy odwiedzających Małą Fatrę przyniósł zwiększenie ilości wypadków, często z tragicznym rezultatem.
Ta rzeczywistość zachęciła grupę zapalonych entuzjastów gór, aby w ramach turystycznego ruchu utworzyła się organizacja chroniąca zdrowie i bezpieczeństwo turystów. W roku 1947 powstała Górska Organizacja Ratownicza której przełożonym na rejon Małej Fatry został Eugen Weiner.

Horská služba Vrátna

Całe te starania wymusiły uchwałę rządu ČSR z 08. 01. 1954 roku o rozwoju wychowania fizycznego i sportu oraz troskliwość o bezpieczeństwo zwiedzających góry, według której w ČSR powstały rejony działania Górskiej Służby w ramach Państwowego Komitetu Wychowania Fizycznego i Sportu przy rządzie. Już od 07.02.1954 roku zostali mianowani na teren Małej Fatry dwaj górscy przewodnicy Eugen Weiner i Jaroslaw Tejnsky, którzy pomagali rozbudować rejon działania Górskiej Służby Mała Fatra. 01.12.1954 zostal uchwalony statut Górskiej Służby ČSR. Przy organizacji I działalności Górskiej Służby w rejonie Małej Fatry mieli wielki udział obywatele Terchowej i Sztefanowej.

Jako naczelnicy rejonu pracowali i o rozwój Górskiej Służby nie tylko w swoim terenie zasłużyli się Jozef Gargulak i Marian Matuszek. W roku 1960 członkowie Górskiej Służby wybudowali przy dolnej stacji wyciągu krzesełkowego na Chleb stację ratunkową. W roku 1965 zbudowali stację pod Przysłopem ( w rejonie Baraniarek), a w 1966 roku stację ratunkową Pasieki. W 1975 roku dokończono budowy stacji ratunkowej na Wielkiej Raczy, a w roku 1978 udalo się zbudować Dom Górskiej Służby we Wratnej. Za tą działalność należy się szacunek obecnym i byłym członkom Górskiej Służby. Obecnie Górska Służba jest profesjonalną zawodową instytucją. Wyposażona jest w nowoczesne środki łączności i transportu, pełni całodobowe dyżury w swojej siedzibie i dyżury na każdej polanie gdzie kursują wyciągi narciarskie. Ponadto prowadzi działania szkoleniowe i prewencyjne w celu zmniejszenia zagrożeń lawinami i unikania tych niebezpieczeństw.

Górska Służba przysłużyła się sprawie budowy symbolicznego cmentarza górskiego we Wratnej. Powodem jego utworzenia było przejawienie szacunku ofiarom, jak i również dla pouczenia i ostrzeżenia zwiedzających góry. I tak 25 lipca 1998 roku został poświęcony i otwarty w duchu motta „Martwym na pamiątkę, żywym ku przestrodze”.

Našu stránku podporili

ALPINKA
CHATA NA GRÚNI
CHATA POD LAMPÁŠOM
CHATA SOŇA
CHATA VO VYHNANEJ
CHATA ZUZANA
HOTEL ROZSUTEC
KOLIBA STARÝ DVOR
PENZIÓN POD SKALNÝM MESTOM
RAW VRÁTNA - škola, požičovňa, servis
SPLAVOVANIE DAMARO

Partneri MaM multimedia